صنفی داروسازی

عملکردضعیف رسانه ملی در جهت آگاهی‌بخشی در حوزه‌ی دارویی

توقع بذل توجهی درخور نظام بهداشت و سلامت کشور، دور از انتظار نیست؛ چرا که درست همان هزینه‌ای که بایستی در آینده صرف تقویت پایه‌های علمی و آموزشی کشور شود، ناچاراً برای تأمین خدمات درمانِ عوارض ناشی از مسمومیت‌های دارویی و مصارف بی‌رویه‌ی دارویی درنظر گرفته خواهد شد.

تاثیر رسانه ملی در آگاهی بخشی دارویی

امروزه با توجه به استفاده‌ی گسترده‌ی مردم از ابزار رسانه‌ی ارتباط جمعی(از قبیل رادیو، تلویزیون و…) و شبکه‌های اجتماعی(به عنوان مثال: اینستاگرام، تلگرام، بله، سروش) و تاثیرگذاری روز افزون این ابزارهای رسانه بر خلقیات، عادات، طرز رفتار و خاستگاه اجتماعی‌شدن عموم مردم، بر آن شدیم که نوشته‌ای دراثربخشی رسانه بر آگاه‌سازی دارویی مردم و جهت‌دهی مناسب به درخواست‌های دارویی ایشان و عدم مصرف خودسرانه‌ی داروها نگاشته‌شود.
تا در آن به بررسی اثر این آگاهی بر سلامت فرد و جامعه بپردازیم.

به راستی اثربخشی رسانه‌ها بر زندگی مردم یک جامعه چگونه است؟

یک رسانه می‌تواند از طریق القا و تقویت ارزش‌ها و باورها و سنت‌ها و معیارهای رفتاری که از آن به عنوان فرهنگ‌پذیری یا فرهنگ‌سازی یاد می‌شود، بر یک جامعه تآثیرگذار باشد.
نکته‌ی قابل توجه اینجاست که جامعه‌ی ایرانی هنوز به این باور دست نیافته‌است که زمان آن فرارسیده که در جهت ترویج فرهنگ استفاده از داروها(اعم از مکمّل ها، داروهای تزریقی، مسکّن ها و…)و هم‌چنین آگاه‌سازی در جهت عوارض مصرف بی‌رویه‌ی دارو گامی برداشته‌شود و شرکت‌های تولید دارو تنها به تهیه‌ی دفترچه‌های راهنما برای هر دارو بسنده‌ کرده‌اند؛
کمااینکه با توجه به بیان خبرگزاری تابناک مورخ  14 مهر1397 به کد خبر840243:(علی باقرزاده، رئیس سازمان نهضت سوادآموزی ایران می‌گوید، طبق شاخص سواد در گروه سنی شش سال به بالا، آمار کل بی‌سوادان مطلق هشت میلیون و ۸۰۰ هزار نفر است و از این تعداد شش میلیون نفر بالای ۵۰ سال سن دارند. آمار کم‌سوادان نیز ۱۰ میلیون نفر است.)

هم‌چنین با درنظرگرفتن خودداری گروهی از مصرف کنندگان دارو از خواندن دفترچه‌های راهنما، وجود چنین راهنماهایی در جهت اطلاع رسانی عوارض مصرف خودسرانه و یا  بی‌رویه ی دارو چندان مؤثر نبوده و خلأ وجود ابزاری برای اطلاع رسانی دارویی احساس می‌شود.

امروزه با گسترش عطّاری‌ها و مصرف بی‌رویه‌ی گیاهان دارویی در جهت اهداف متفاوت(لاغری، چاقی، تقویت اعصاب و…)، سهولت تهیه‌ی گیاهان دارویی و یا بعضاً بی‌اطلاعی فروشندگان و خریدارانِ این چنین داروهای سنتی، از عوارض مصارف خانگی بدون تجویز پزشک و یا افراد مطّلع، متأسفانه با ادامه‌ی این روند اشتباه شاهد مرگ و میر و یا اعتیاد افراد به دلیل استفاده‌ی ناآگاهانه از گیاهان دارویی خواهیم بود.
و بدین ترتیب لزوم وجود گزینه‌ای مهم در ابزار رسانه برای آگاهی اکثریت مردم درک می‌شود.

در ایران با توجه به افزایش مصرف قرص‌های روانگردان و روند رو به افزایش استفادهی مواد مخدر با توجه به بیان سایت خبری-تحلیلی عصر ایران، مورخ 23 مرداد97 به کد خبر 626701:(عضو هیات رییسه کمیسیون اجتماعی مجلس گفت: ۱۳۶ هزار دانش‌آموز در معرض خطر ابتلا به مصرف مواد مخدر هستند.
روح الله بابایی صالح در گفت‌وگو با خانه ملت، رشد و افزایش مصرف مواد مخدر در میان دانش‌آموزان را هشداری جدی خواند و گفت: متاسفانه دسترسی دانش‌آموزان به مواد مخدر به ویژه صنعتی بسیار راحت است و اگر در این رابطه اقدامات عملی مناسب انجام نشود هزینه‌های زیادی از ناحیه آن متوجه کشور و خانواده‌ها می‌شود.)

از این رو  صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران در چند دهه اخیر بر آن شده‌است که فیلم‌های کوتاه و بلندی با محوریت موضوع اعتیاد به این‌گونه قرص‌ها را تهیه کند و جهت آگاه‌سازی مردم  در حوزه دارویی مانند بخصوص عوارض دارو مانند، عوارض موادی چون آمفتامین، فنتیل آمین، متادون، کتامین، مورفین و…اقداماتی انجام دهد. هم‌چنین می‌توان در این زمینه به اقدامات گروه‌های پراکنده و بدون وجود سازماندهی خاص در شبکه‌های اجتماعی نیز اشاره داشت، که به طور قطع هر یک تآثیر به‌سزایی در اطلاع رسانی عمومی داروها و سموم داشته و خواهند‌ داشت.

از دیگر اقدامات مهم در زمینه‌ی اطلاع رسانی دارویی می‌توان به تأسیس سامانه یک پارچه‌ی اطلاع رسانی داروها و سموم به آدرس samandaru.fda.gov.ir و هم‌چنین تهیه‌ی نرم‌افزاری کاربردی، در جهت جستجوی داروهای کمیاب نیز اشاره داشت. این سامانه در زمینه‌های ارائه‌ی اطلاعات تخصصی و عمومی دارویی و مسمومیت فعال بوده و به کاربر این امکان را می‌دهد که بتواند از بروشورهای دارویی استفاده کند و هم‌چنین به عضویت این سایت اطلاع رسانی در آمده و از امکانات سایت بهره گیرد. از دیگر سامانه‌های اطلاعات دارویی کشور می توان به سامانه اطلاعات دارویی تحت نظر سازمان غذا و دارو به نشانی اینترنت irc.fda.gov.ir  اشاره کرد که اطلاعات دارویی کاملی را در سطوح تخصصی و عمومی به کاربران خود ارائه می‌دهد. اما باید توجه داشت که وجود چنین سامانه‌ها و فیلم‌هایی، خود نیاز به اطلاع رسانی بسیار دارند، چرا که علی‌رغم دسترسی اکثریت مردم به ابزار رسانه، بسیاری از افراد از لزوم توجه به سامانه‌های اطلاع رسانی دارویی غافل بوده و تنها در صورت قرارگرفتن در معرض خطر به چنین گزینه‌های رسانه‌ای روی می‌آورند.
از این رو ارائه‌ی توجه به اطلاع رسانی دارویی بیش از پیش اهمیت می‌یابد و انتظار آن می‌رود که در رسانه‌ی ملی به خصوص تلویزیون، که از ساده‌ترین و گسترده‌ترین گروه‌های رسانه‌ای می‌باشد، گام‌های مؤثرتری، در جهت آگاهی عموم از عوارض استفاده‌ی بی‌دلیل دارو و یا مصرف بی‌رویه‌ی آن، برداشته‌شود و تنها به تبلیغات محصولاتی خاص با اهدافی خاص اکتفا نشود.

امروزه و با در نظر گرفتن افزایش سطح بینش و تحصیلات جوامع، همچنان کمبود سطح اطلاعات دارویی افراد،غیرقابل چشم پوشی بوده و با ادامه‌ی این کمبود، خسارات جبران ناپذیری به جامعه و افراد آن وارد خواهد‌شد.
بنابراین توقع بذل توجهی درخور نظام بهداشت و سلامت کشور، دور از انتظار نیست؛
چرا که درست همان هزینه‌ای که بایستی در آینده صرف تقویت پایه‌های علمی و آموزشی کشور شود، ناچاراً برای تأمین خدمات درمانِ عوارض ناشی از مسمومیت‌های دارویی و مصارف بی‌رویه‌ی دارویی درنظر گرفته خواهد شد.

فی‌الحال و با وجود وسعت تبلیغات دارویی، چنین اطلاع رسانی‌هایی، نیازمند برنامه‌ریزی بسیار، جهت تأثیرگذاری و هم‌چنین گماردن همتی بزرگ در این مسیر پر فراز و نشیب است، چرا که این مهم تأثیر بسزایی در اقتصاد، صنعت و پزشکی این مرز و بوم خواهد داشت.
فاطمه سادات حسینی‌پور

مشاهده بیشتر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن
بستن