سلامت جنسی

دردهای قاعدگی را جدی بگیرید

معمولا به صورت گرفتگی عضلات در ناحیه پایین شکم است، البته برخی خانم ها در موارد شدید درد در ناحیه کمر یا ران را نیز تجربه می کنند، این دردها معمولا چند روز قبل یا هنگام شروع خونریزی تجربه می شوند

درد های قاعدگی چه دلایلی دارند و چگونه می توان آنها را کاهش داد؟

دردهای قاعدگی که اصطلاحا به آن دیسمنوره (dysmenorrhea) می‌گویند، یکی از شایع ترین مشکلات خانم ها می باشد. اکثر خانم ها در دوره نوجوانی دردهای قاعدگی را تجربه می کنند(60- 93%) به طوریکه 15% نوجوانان نیازمند استفاده از دارو برای تسکین دردهای خود می‌باشند.

دردهای قاعدگی(دیسمنوره) به طور کلی به دو دسته تقسیم می شوند:

1)    دردهای قاعدگی اولیه : دردهای متناوب در قسمت پایینی شکم در طول دوره قاعدگی، به شرطی که از بیماری زمینه‌ای، ضربه و سایر علل نشات نگرفته باشند.

2)    دردهای قاعدگی ثانویه : دردها با همان علائم اما به عنوان نشانه‌ای از یک بیماری. به طور مثال می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: اندومتریوزیس(گسترش بافت های رحمی به خارج از رحم)، کیست تخمدان، عفونت های مختلف، IBS (سندرم روده تحریک پذیر)، IBD (بیماری التهابی روده)، pelvic adhesions (چسبندگی ارگان های داخل شکمی با بافت اسکار)، استرس‌ها و … این نوع اختلال بیشتر در خانم ها در دهه 4 و 5 زندگی دیده میشود. در ضمن دردهای قاعدگی در زنانی که چرخه‌ی خواب و بیداری نامنظم دارند که در خیلی از اوقات به دنبال درمان بی خوابی هم نیستند، بیشتر مشاهده شده است.

علت ایجاد قاعدگی:

پروستاگلاندین موادی شیمیایی هستند که غلظت آنها طی دوره قاعدگی در رحم افزایش می یابد، این پروستاگلاندین ها موجب افزایش انقباضات و درد در ناحیه رحم می شوند در موارد شدید ممکن است ، برخی خانم ها علائم سیستمیک مانند تهوع و اسهال را نیز تجربه کنند.

علائم قاعدگی:

درد قاعدگی معمولا به صورت گرفتگی عضلات در ناحیه پایین شکم است، البته برخی خانم ها در موارد شدید درد در ناحیه کمر یا ران را نیز تجربه می کنند، این دردها معمولا چند روز قبل یا هنگام شروع خونریزی تجربه می شوند و معمولا یک تا سه روز طول می‌کشند، این دردها معمولا به صورت متناوب است و شدت آن از  خفیف تا خیلی شدید و ناتوان کننده متغیر هستند.

ممکن است همراه با درد شکمی علائم دیگری مانند تهوع، استفراغ، اسهال، نفخ، سردرد، احساس سبکی در سر، خستگی مفرط و علائمی شبیه آنفولانزا نیز تجربه شود.

 

تشخیص قاعدگی :

دیسمنوره اولیه معمولا به صورت همان دردهای شکمی می باشد و با گرفتن تاریخچه  می‌توان آن را تشخیص داد اما برای تشخیص موارد جدی تر و دیسمنوره ثانویه، معاینه اندام های لگنی و یا عکس های رادیولوژیک توسط پزشک متخصص زنان و زایمان کمک کننده می باشد.

 

درمان دردهای قاعدگی :

درمان های غیر دارویی :

اگر چه این روش ها به اندازه‌ی دارو ها در تسکین دردها موثر نیستند اما می توانند در التیام دردها به تنهایی یا در کنار استفاده از دارو موثر باشند.

گرم کردن : استفاده از کیسه های آب گرم و پد های گرمایی در کنار دارو ها (در ادامه به آن‌ها اشاره شده است) می‌توانند به کاهش دردها کمک کنند در استفاده از کیسه های آب گرم مواظب دمای آب برای اجتناب از سوختگی پوست باشید دمای پیشنهادی برای آب حدود 40 درجه سانتیگراد می باشد. برخی مطالعات نشان می‌دهند که اثر ضد دردی پدهای گرمایی معادل و گاها بیشتر از مصرف 1000 میلی گرم استامینوفن می‌باشد.

ورزش : برخی مطالعات نشان می دهند که ورزش منظم به مدت حدود 45 دقیقه سه بار در هفته می توانند موجب کاهش دردهای قاعدگی شود. یوگا نیز ممکن است در کاهش دردهای قاعدگی موثر باشد.

ویتامین ها، مکمل ها و فراورده های گیاهی : اثربخشی زیادی مبنی بر استفاده از فراورده های گیاهی مکمل ها و ویتامین ها بر تسکین دردهای  قاعدگی دیده نشده اما ممکن است برخی از این فراورده ها موثر باشند مثلا پودر زنجبیل و ویتامین B1 و منیزیم ممکن است تا حدودی موثر باشد. مصرف امگا 3 و رژیم غذایی کم چرب و گیاهی نیز ممکن است باعث کاهش شدت و زمان علائم شود.

استفاده از پالس دهنده الکتریکی پوستی برای تحریک اعصاب (Trans-cutaneous electric nerve stimulation) نیز می توانند موثر باشد.

درمان های دارویی :

مسکن های غیر کورتونی و غیر مخدر : یا به اصطلاح NSAID (ضد التهاب های غیر استروئیدی) خط اول برای درمان دردهای قاعدگی اولیه می باشند. برخی از داروهای این دسته به صورت OTC و بدون نیاز به نسخه در دسترس می باشند، این داروها می توانند در هنگام شروع خونریزی یا شروع علائم به مدت 2 تا 3 روز استفاده شوند، اثربخشی این دارو ها در مقایسه با استامینوفن در دردهای قاعدگی بیشتر می باشد.
معمول ترین داروهای این دسته که برای تسکین دردهای قاعدگی استفاده می شوند : ایبوپروفن با نام های تجاری معروف ژلوفن، بروفن و Advil، ناپروکسن و مفنامیک اسید

دوز معمول ایبوپروفن : 200 تا 400 میلی گرم هر 4 تا 6 ساعت در صورت نیاز

دوز معمول مفنامیک اسید : 500 میلی گرم دوز اول سپس 250 میلی گرم هر 6 ساعت برای حداکثر 3 روز

این دارو ها ممکن است باعث ناراحتی خفیف گوارشی به صورت تهوع، استفراغ، اسهال یا نفخ شوند.

در صورت سابقه زخم ها و خونریزی گوارشی  و یا بیماری های قلبی عروقی کنترل نشده مانند فشار خون این داروها با احتیاط فراوان و یا با مشورت پزشک و داروساز مصرف شوند.

قرص های جلوگیری از بارداری : این قرص ها (مانند LD) نیز به عنوان خط دوم در تسکین دردهای قاعدگی می توانند استفاده شوند، البته فراورده های دیگر مانند چسب های پوستی، حلقه های واژینال و یا سایر فراورده های بارداری که حاوی هورمون های استروژن و پروژسترون نیز هستند می توانند استفاده شوند.

استفاده از این داروها در افرادی که میگرن، سابقه بیماری های قلبی عروقی یا سابقه وجود لخته خون دارند با مشورت پزشک یا داروساز انجام شود.

در صورت عدم پاسخ به این داروها ممکن است علت زمینه ای عامل این دردها باشند.  لازم به ذکر است در مواردی که احتمال می رود دردها به علت بیماری زمینه ای دیگری باشد مانند عفونت های ادراری-تناسلی، اندومتریوزیس، بیماری های گوارشی، اختلالات روانپزشکی و … باید با مراجعه به پزشک متخصص در جهت رفع علت زمینه ای اقدام کرد.

دکتر محمدجواد رجبی
داروساز

مشاهده بیشتر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن
بستن