دانستنی‌های دارویی

چرا دچار زخم معده و مشکلات گوارشی می شویم؟ و چگونه آن را درمان کنیم؟!

مشکلات گوارشی و زخم معده یکی از شایع ترین معضلاتی است که خیلی از مردم درگیر آن هستند. اما دلایل ابتلا به زخم معده چیست و چه درمان هایی برایآن وجود دارد؟!

مشکلات گوارشی و زخم معده، علل و انواع درمان های دارویی و غیر دارویی

بیماریهایی چون التهاب معده، خوردگی و زخم معده برای ایجاد و گسترش یافتن نیازمند اسید معده است.زخم و ساییدگی مخاط بخش بالایی دستگاه گوارش مشکلات شایعی هستند که با بازگشت محتویات معده به مری، زخم های معده و دوازدهه و آسیب های مرتبط با استرس تظاهر می یابند. تفاوت آنها در عمق و نفوذ این ضایعات به درون مخاط معده است.

علل ابتلا به مشکلا گوارشی و زخم معده

این زخم ها به سه علت شایع ممکن است ایجاد شوند:

1- عفونتی به نام هلیکوباکتر پیلوری

2- مصرف داروهای ضد درد غیر استروِئیدی یا به اصطلاح NSAIDs (این داروها در انتهای مطلب نام برده شده اند)

3- استرس (عمدتا در بیماران تحت مراقبت های ویژه در بیمارستان ).

عوامل دیگری هم می توانند ایجاد کننده زخم های گوارشی شوند که شایع نیستند.

زخم معده ناشی از عفونت هلیکوباکتر پیلوری

زخم های ناشی از عفونت هلیکوباکتر پیلوری بیشتر در معده یا ابتدای روده کوچک ایجاد می شوند اما می توانند در جاهای دیگری از دستگاه گوارش نیز ایجاد شوند. شواهد زیادی وجود دارد که نشان می دهد مصرف طولانی مدت داروهای ضد درد غیر استروِئیدی باعث آسیب های گوارشی می شوند و به طور کلی 25 درصد کسانی که بطور مداوم داروهای NSAIDs مصرف میکنند دچار زخم های گوارشی می شوند. بخصوص در کسانی که سابقه زخم گوارشی دارند یا سن بالایی دارند، کسانی که دوز بالایی از این داروها را مصرف می کنند و یا همزمان داروهای دیگری استفاده می کنند که باعث افزایش خطر زخم معده و خونریزی میشود.

عفونت هلیکوباکترپیلوری باعث التهاب مزمن گوارشی در بیماران می شود و اکثر افراد آلوده بدون علامت هستند اما حدود 10-20 درصد این افراد ممکن است در طول زندگی خود دچار زخم معده شوند. شیوع هلیکوباکترپیلوری بستگی به موقعیت جغرافیایی، وضعیت اقتصادی-اجتماعی، نژاد و سن متفاوت است. هلیکوباکتر پیلوری به صورت فرد به فرد می تواند منتقل شود و در صورتی که یکی از افراد خانواده مبتلا شود امکان ابتلای سایرین نیز وجود دارد.

زخم های ناشی از استرس بیشتر در افراد بستری در بخش مراقبت های ویژه روی می دهد و خیلی شایع نیست.

چگونه متوجه شویم زخم معده داریم یا خیر؟

تشخیص این بیماری به وسیله علائم بالینی و انجام آزمایشات مختلف توسط پزشک انجام می گیرد و بر اساس نوع زخم معده، محل درگیری، شدت بیماری و… درمان صورت می گیرد. پس در همین ابتدا لازم است بدانید درمان زخم معده و مشکلات گوارشی در هر فرد متفاوت است و از خود درمانی و تکیه بر شنیده ها اکیدا بپرهیزید.

زخم معده معمولا به صورت دوره ای مشخص می شود ودر دوره هایی شاهد بهبود بیماری و بعضی مواقع شاهد تشدید آن هستیم. داروها معمولا علائم را تسکین داده و باعث بهبود زخم می شوند اما آن را درمان نمی کنند مگر اینکه عامل زخم عفونت هلیکوباکتر پیلوری بوده باشد که در صورت تشخیص  توسط آنتی بیوتیک ها ریشه کن می شوند.

هدف از درمان در زخم معده بسته به علت آن متفاوت است. اما درمان کلی آن تسکین درد، بهبود زخم و پیشگیری از برگشت دوباره بیماری و کاهش عوارض بیماری است.

 

انواع درمان های موجود برای زخم معده و مشکلات گوارشی

درمان شامل دو بخش دارویی و غیر دارویی است.

درمان غیر دارویی زخم معده

بیماران باید از استرس دوری کنند و از مصرف سیگار و داروهای مسکن غیراستروئیدی(NSAIDs) بپرهیزند و رژیم غذایی خود را اصلاح کنند و غذاهایی که باعث تشدید بیماری می شوند مانند غذاهای تند و پر از ادویه، اسیدی، کافئین دار و الکل کمتر استفاده کنند.

درمان دارویی زخم معده

درمان دارویی زخم معده بر اساس علت بیماری متفاوت است که در زیر به آنها می پردازیم.

درمان زخم های معده ی همراه با عفونت هلیکوباکترپیلوری

در درمان معمولا از 3 دارو استفاده می شود اما در صورتی که بیمار بهبود پیدا نکند و پزشک صلاح بداند که دوره دوم درمان را شروع کند  درمان باید متفاوت از قبل و یا استفاده از 4 دارو باشد. رژیم 3 دارویی شامل دو آنتی بیوتیک و یک داروی ضد ترشح اسید معده است( که اینها نیز خود انواع مختلفی دارند که در ادامه به آن می پردازیم). رژیم 4 دارویی نیز شامل 2 آنتی بیوتیک،یک داروی ضد ترشح اسید معده و بیسموت است.

آنتی بیوتیک هایی که بیشتر در این بیماری مورد استفاده قرار می گیرند شامل آموکسی سیلین، کلاریترومایسین، مترونیدازول و تتراسیکلین است که بر اساس شرایط بیمار، شدت بیماری، مشکلات زمینه ای دیگر پزشک تصمیم به انتخاب آنها میگیرد. برای مثال از آموکسی سیلین در کسانی که سابقه حساسیت به پنی سیلین ها دارند و مترونیدازول در کسانی که الکل مصرف می کنند نباید استفاده شود.

داروهای ضد ترشح اسید خود ممکن است از یکی از دو دسته زیر انتخاب شوند:

1-      دسته ای به نام مهار کنندگان پمپ پروتون: امپرازول، اس امپرازول، لانزوپرازول، پنتوپرازول، رابپرازول

2-      دسته ای بنام مهار کننده های گیرنده اسید: رانیتیدین، فاموتیدین، سایمتیدین

به طور کلی دو رژیم معمول در درمان زخم معده همراه با عفونت هلیکوباکترپیلوری بصورت زیر است:

  • رژیم 3 دارویی: آموکسی سیلین+ کلاریترومایسین+ یک داروی ضد ترشح اسید معده ( مثل امپرازول)
  • رژیم 4 دارویی: بیسموت+ مترونیدازول+ تتراسیکلین+ یک داروی ضد ترشح اسید معده ( مثل امپرازول)

که البته همانطور که گفته شد بر اساس شرایط بیمار و طبق نظر پزشک ممکن است هر کدام از داروهای نام برده متفاوت باشند.دگفته شد که موفقیت در درمان بستگی به عوامل مختلفی دارد اما یکی از مهمترین عوامل تبعیت و همکاری بیمار در مصرف دارو هاست که در زیر توصیه های لازم آورده شده است.

توصیه های لازم هنگام استفاده از داروها

1-مصرف آنتی بیوتیک ها باید طبق دستور داده شده و در زمان مشخص شده باشد و دوره درمان نیز حتما کامل شود حتی در صورتی که بعد از چند روز از مصرف داروها علائم بهبود پیدا کرده باشد.

2-داروهای ضد ترشح اسید ( مثل امپرازول) برای اثر گذاری بهتر باید نیم تا یک ساعت قبل از غذا مصرف شوند.

3-از مصرف داروهایی که باعث تشدید بیماری می شوند خودداری شود ( این داروها در مطالب قبل آورده شده اند و برای مطالعه می توانید به آن مراجعه کنید)

4-درصورتی داروهای دیگری را مصرف می کنید و یا بیماری دیگری دارید حتما پزشک و یا داروساز خود را در جریان قرار دهید تا در صورت لزوم اقدامات لازم انجام شود.

درمان زخم های ناشی از مصرف مسکن های غیر استروئیدی (NSAIDs)

در صورت تایید بیماری به علت مصرف این داروها درمان به شکل زیر است:

-تا حد امکان قطع مصرف این داروها. اما در صورتی که به هر دلیلی قطع مصرف این داروها امکان پذیر نباشد تغییر این نوع مسکن ها به استامینوفن یا مسکن هایی از این دسته که عوارض گوارشی کمتری دارند مانند سلکوکسیب، ملوکسیکام، دیکلوفناک.

  1. استفاده از داروهای ضد ترشح اسید( امپرازول، رانیتیدین و…)
  2. استفاده از محافظت کننده های سطح مخاط معده (سوکرالفیت، میزوپروستول)

انتخاب هر کدام از داروها بستگی به شرایط بیمار، شدت علائم، عوارض  و نظر پزشک دارد. از جمله عواملی که باید در انتخاب دارو مد نظر قرار داشت میتوان به موارد زیر اشاره کرد:

  • بیماران قلبی که داروی کلوپیدوگرل را مصرف می کنند نباید از امپرازول یا اس امپرازول استفاده کنند، پنتوپرازول گزینه مناسب تری برای این افراد است.
  • مصرف میزوپروستول در خانم های باردار ممنوع است.
  • بیسموت در سالمندان و بیماران دارای نارسایی کلیوی باید با احتیاط مصرف شود.
  • برخی داروهای ضد ترشح اسید می توانند ریسک عفونت را بالا ببرند که باید مد نظر قرار داد.

 

درمان زخم هایی که عامل آنها عفونت هلیکوباکترپیلوری یا مصرف داروهای مسکن غیراستروئیدی نیست

این بیماران نیاز است مجددا از لحاظ مصرف داروها، عفونت، انسداد معده، ژنتیک، استعمال سیگار و بیماری های دیگر مورد بررسی قرار گیرند و آن علت ها رفع شوند. در این بیماران نیز استفاده از داروهای ضد ترشح اسید معده یا سوکرالفیت مفید است.

در نهایت در یک جمع بندی کلی باید گفت که درمان زخم معده بر اساس علت ایجاد کننده آن متفاوت است و در هر فرد براساس شرایط، شدت بیماری، عوارض دارویی و.. انتخاب های درمانی متفاوتی وجود دارد. دسته های درمانی متفاوتی وجود دارد که پزشک می تواند آنها را تجویز کند که شامل آنتی بیوتیک ها، ضد اسید هاف ضد ترشح اسید معده، محافظت کننده های سطح مخاط معده ، بیسموت  و حتی در مواردی استفاده از پروبیوتیک ها نیز می تواند مفید باشد. در موارد محدودی نیز ممکن است نیاز به جراحی باشد.

در زیر لیست داروها برای آشنایی آورده شده است.

1-آنتی بیوتیک ها: آموکسی سیلین، کلاریترومایسین، مترونیدازول، تتراسایکلین، لووفلوکساسین

2-داروهای ضد اسید معده:

-مهارکنندگان پمپ پروتون: امپرازول- اس امپرازول- لانزوپرازول- رابپرازول- پنتوپرازول

-مهارکنندگان گیرنده اسید(H2): رانیتیدین- فاموتیدین- سایمتیدین

-ضد اسید ها: منیزیم هیدروکساید- آلومینیوم هیدروکساید

3-محافظت کننده های سطح مخاط معده: سوکرالفیت، میزوپروستول

4-بیسموت

5-پروبیوتیک ها

 

دکتر فرزاد نصرپور

 

مشاهده بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن
بستن