بارداری و زناشوییسلامت جنسی

دردهای قاعدگی را چرا باید جدی گرفت؟

معمولا به صورت گرفتگی عضلات در ناحیه پایین شکم است، البته برخی خانم ها در موارد شدید درد در ناحیه کمر یا ران را نیز تجربه می کنند، این دردها معمولا چند روز قبل یا هنگام شروع خونریزی تجربه می شوند

درد های قاعدگی چه دلایلی دارند و چگونه می توان آنها را کاهش داد؟

دردهای قاعدگی که اصطلاحا به آن دیسمنوره (dysmenorrhea) می‌گویند، یکی از شایع ترین مشکلات خانم ها می باشد. اکثر خانم ها در دوره نوجوانی دردهای قاعدگی را تجربه می کنند(60- 93%) به طوریکه 15% نوجوانان نیازمند استفاده از دارو برای تسکین دردهای خود می‌باشند.

دردهای قاعدگی(دیسمنوره) به طور کلی به دو دسته تقسیم می شوند:

1)    دردهای قاعدگی اولیه : دردهای متناوب در قسمت پایینی شکم در طول دوره قاعدگی، به شرطی که از بیماری زمینه‌ای، ضربه و سایر علل نشات نگرفته باشند.

2)    دردهای قاعدگی ثانویه : دردها با همان علائم اما به عنوان نشانه‌ای از یک بیماری. به طور مثال می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: اندومتریوزیس(گسترش بافت های رحمی به خارج از رحم)، کیست تخمدان، عفونت های مختلف، IBS (سندرم روده تحریک پذیر)، IBD (بیماری التهابی روده)، pelvic adhesions (چسبندگی ارگان های داخل شکمی با بافت اسکار)، استرس‌ها و … این نوع اختلال بیشتر در خانم ها در دهه 4 و 5 زندگی دیده میشود. در ضمن دردهای قاعدگی در زنانی که چرخه‌ی خواب و بیداری نامنظم دارند که در خیلی از اوقات به دنبال درمان بی خوابی هم نیستند، بیشتر مشاهده شده است.

علت ایجاد قاعدگی:

پروستاگلاندین موادی شیمیایی هستند که غلظت آنها طی دوره قاعدگی در رحم افزایش می یابد، این پروستاگلاندین ها موجب افزایش انقباضات و درد در ناحیه رحم می شوند در موارد شدید ممکن است ، برخی خانم ها علائم سیستمیک مانند تهوع و اسهال را نیز تجربه کنند.

علائم قاعدگی:

درد قاعدگی معمولا به صورت گرفتگی عضلات در ناحیه پایین شکم است، البته برخی خانم ها در موارد شدید درد در ناحیه کمر یا ران را نیز تجربه می کنند، این دردها معمولا چند روز قبل یا هنگام شروع خونریزی تجربه می شوند و معمولا یک تا سه روز طول می‌کشند، این دردها معمولا به صورت متناوب است و شدت آن از  خفیف تا خیلی شدید و ناتوان کننده متغیر هستند.

ممکن است همراه با درد شکمی علائم دیگری مانند تهوع، استفراغ، اسهال، نفخ، سردرد، احساس سبکی در سر، خستگی مفرط و علائمی شبیه آنفولانزا نیز تجربه شود.

 

تشخیص قاعدگی :

دیسمنوره اولیه معمولا به صورت همان دردهای شکمی می باشد و با گرفتن تاریخچه  می‌توان آن را تشخیص داد اما برای تشخیص موارد جدی تر و دیسمنوره ثانویه، معاینه اندام های لگنی و یا عکس های رادیولوژیک توسط پزشک متخصص زنان و زایمان کمک کننده می باشد.

 

درمان دردهای قاعدگی :

درمان های غیر دارویی :

اگر چه این روش ها به اندازه‌ی دارو ها در تسکین دردها موثر نیستند اما می توانند در التیام دردها به تنهایی یا در کنار استفاده از دارو موثر باشند.

گرم کردن : استفاده از کیسه های آب گرم و پد های گرمایی در کنار دارو ها (در ادامه به آن‌ها اشاره شده است) می‌توانند به کاهش دردها کمک کنند در استفاده از کیسه های آب گرم مواظب دمای آب برای اجتناب از سوختگی پوست باشید دمای پیشنهادی برای آب حدود 40 درجه سانتیگراد می باشد. برخی مطالعات نشان می‌دهند که اثر ضد دردی پدهای گرمایی معادل و گاها بیشتر از مصرف 1000 میلی گرم استامینوفن می‌باشد.

ورزش : برخی مطالعات نشان می دهند که ورزش منظم به مدت حدود 45 دقیقه سه بار در هفته می توانند موجب کاهش دردهای قاعدگی شود. یوگا نیز ممکن است در کاهش دردهای قاعدگی موثر باشد.

ویتامین ها، مکمل ها و فراورده های گیاهی : اثربخشی زیادی مبنی بر استفاده از فراورده های گیاهی مکمل ها و ویتامین ها بر تسکین دردهای  قاعدگی دیده نشده اما ممکن است برخی از این فراورده ها موثر باشند مثلا پودر زنجبیل و ویتامین B1 و منیزیم ممکن است تا حدودی موثر باشد. مصرف امگا 3 و رژیم غذایی کم چرب و گیاهی نیز ممکن است باعث کاهش شدت و زمان علائم شود.

استفاده از پالس دهنده الکتریکی پوستی برای تحریک اعصاب (Trans-cutaneous electric nerve stimulation) نیز می توانند موثر باشد.

درمان های دارویی :

مسکن های غیر کورتونی و غیر مخدر : یا به اصطلاح NSAID (ضد التهاب های غیر استروئیدی) خط اول برای درمان دردهای قاعدگی اولیه می باشند. برخی از داروهای این دسته به صورت OTC و بدون نیاز به نسخه در دسترس می باشند، این داروها می توانند در هنگام شروع خونریزی یا شروع علائم به مدت 2 تا 3 روز استفاده شوند، اثربخشی این دارو ها در مقایسه با استامینوفن در دردهای قاعدگی بیشتر می‌باشد.

  • استامینوفن (با برند های معروف پانادول، کدیمال،استاژل): 1000 میلی گرم هر 6 ساعت (حداکثر 4 گرم در روز)، از فراورده های ترکیبی استامینوفن همراه سایر داروها مانند کافئین نیز می توان استفاده کرد که در این صورت حداکثر مقدار مصرف کافئین در روز 520 میلی گرم (130 میلی گرم هر 6 ساعت) می‌باشد. برای دختران زیر 18 سال می‌توان از این دارو استفاده کرد.

برخی داروهای دیگر نیز هستند که در زیر به معرفی آنها می‌پردازیم. می‌توان برای تسکین دردهای قاعدگی از آنها استفاده کرد اما در کسانی که سابقه خونریزی گوارشی و یا بیماری های قلبی عروقی دارند این دارو ها باید زیرنظر پزشک یا دارو ساز و با احتیاط مصرف شوند.

  • ایبوپروفن (با برند های معروف ادویل، ژلوفن و بروفن): 200 تا 400 میلی گرم هر 4 ساعت در صورت نیازو حداکثر مقدار مصرف این دارو به صورت بدون نسخه 1200 میلی گرم در روز و با نسخه پزشک 3200میلی‌گرم در روز می باشد.
  • ناپروکسن: برای استفاده از این دارو بدون نسخه پزشک می توان 220 میلی گرم هر 8 تا 12 ساعت مصرف کرد. می‌توان دوز اول دارو را 440 میلی گرم مصرف کرد توجه شود این دارو در حالت مصرف بدون نسخه نباید از 1100 میلی گرم در روز بیشتر شود.
  • مفنامیک اسید: دوز اول به 500 میلی گرم و سپس 250 میلی گرم هر 4 تا 6 ساعت حداکثر 2 تا 3 روز، این دارو نیز نباید بیشتر از 1250 میلی گرم در روز مصرف شود. این دارو برای تسکین دردهای قاعدگی باید با نسخه پزشک مصرف شود.
  • دیکلوفناک (با برند های معروف ولتارن، آلفن، ولدیک): 50 میلی گرم هر 8 ساعت، می توان برای تسکین بهتر درد دوز اول دارو را 100 میلی گرم مصرف کرد. برای تسکین دردهای قاعدگی این دارو فقط با نسخه پزشک قابل مصرف می‌باشد.
  • سلکوکسیب (با برند های معروف سلبرکس، سلکسیب، سلبرین، سبکس): برای تسکین دردهای قاعدگی می‌توان این دارو را به صورت 400 میلی گرم در دوز اول و سپس 200 میلی گرم هر 12 ساعت مصرف کرد. توجه شود این دارو فقط با نسخه پزشک قابل مصرف می‌باشد.
  • ترولامین سالیسیلات: این دارو که به صورت کرم و پچ (برچسب) پوستی در دسترس است را نیز می توان برای تسکین دردهای قاعدگی در موضع درد استفاده کرد. حداکثر استفاده مجاز این فراورده ها در یک روز 4 بار استفاده می باشد. این فراورده متاسفانه هنوز در بازار دارویی کشور ما موجود نمی‌باشد.
  • قرص های جلوگیری از بارداری ترکیبی: این قرص‌ها (مانند LD) نیز به عنوان خط دوم در تسکین دردهای قاعدگی می توانند استفاده شوند، البته فراورده‌های دیگر مانند برچسب‌های پوستی، حلقه‌های واژینال و یا سایر فراورده‌های بارداری که حاوی هورمون‌های استروژن و پروژسترون نیز هستند می‌توانند استفاده شوند.

برای استفاده از این فراوده‌ها در صورت داشتن بیماری قلبی عروقی یا میگرن و در خانم های بالای 35 سال که سیگار مصرف می کنند و مبتلایان به دیابت با احتیاط و زیر نظر پزشک یا داروساز مصرف شود.

درمان دردهای قاعدگی در دختران زیر 18 سال: برای تسکین دردهای قاعدگی در این افراد می‌توان از روش ها غیر دارویی و از بین داروها فقط استامینوفن و ایبوپروفن را استفاده کرد.

در صورت عدم پاسخ به این داروها ممکن است علت زمینه ای عامل این دردها باشند.  لازم به ذکر است در مواردی که احتمال می رود دردها به علت بیماری زمینه ای دیگری باشد مانند عفونت های ادراری-تناسلی، اندومتریوزیس، بیماری های گوارشی، اختلالات روانپزشکی و … باید با مراجعه به پزشک متخصص در جهت رفع علت زمینه ای اقدام کرد.

دکتر محمدجواد رجبی
داروساز

برای بهبود کیفیت به این نوشته امتیاز دهید!
[کل: 0 میانگین: 0]

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن